De Tweede Kamer is akkoord gegaan met de nieuwe opzet van box 3 voor de inkomstenbelasting (IB) per 1 januari 2028. In box 3 zit spaargeld, beleggingen, cryptovaluta, tweede woning of vakantiehuis, verhuurde woning en vorderingen. Wat verandert er als de wet er uiteindelijk komt zoals die nu wordt voorgesteld?

In het nieuwe box 3-systeem wordt het werkelijke rendement belast. Niet alleen rente of huurinkomsten, maar ook de waardeontwikkeling van je box 3-vermogen. Dus stijgt een belegging in waarde? Dan wordt die stijging belast in het jaar waarin die plaatsvindt. Ook als de belegging niet verkocht wordt!

Voor onroerende zaken, zoals een vakantiewoning, geldt een uitzondering: de waardeontwikkeling wordt dan pas belast bij verkoop. En bij overlijden? Dan wordt er geheven alsof de eigenaar de vakantiewoning zou hebben verkocht tegen de waarde in het economisch verkeer. Wat is het gevolg? Er kan 36% IB in box 3 verschuldigd zijn over de waardestijging. En daarnaast wordt erfbelasting geheven. Dat is een pittige combinatie die niet iedereen verwacht.

Dus als u in uw testament aan iemand bijvoorbeeld een vakantiewoning of een aandelenportefeuille nalaat, dan is het verstandig om daarbij niet alleen te bedenken wie de erfbelasting moet betalen, maar ook wie de box 3 claim zal dragen. En om dat goed te beschrijven. Als er niets over bepaald is in het testament, dan komt de inkomstenbelasting in beginsel ten laste van de erfgenamen. Dat zal niet in alle gevallen de bedoeling zijn. Kortom, stof tot nadenken en om te bespreken met de notaris bij het opstellen van uw testament.

Voor de duidelijkheid: een eigen woning waarin u zelf woont, zit niet in box 3 maar in box 1. Voor de eigen woning geldt dit nieuwe belastingregime dus niet.

Ongelijke breukdelengemeenschap

Het kabinet vindt het onwenselijk dat echtgenoten door middel van een ongelijke breukdelengemeenschap of een verrekenbeding met ongelijke breukdelen vermogen onbelast over kunnen laten gaan. Deze maatregel is niet van toepassing op verkrijgingen op grond van huwelijkse voorwaarden die zijn aangegaan voor 16 september 2025, 16:00 uur. De maatregel geldt ook niet voor verkrijgingen op grond van een notarieel samenlevingscontract dat is afgesloten voor 16 september 2025, 16:00 uur. Worden die huwelijkse voorwaarden of dat notariële samenlevingscontract op of na dat tijdstip gewijzigd met betrekking tot het aandeel in de huwelijksgoederengemeenschap of de te verrekenen som? Dan is deze uitzondering niet langer van toepassing.

Aangifte schenkingen binnen 180 dagen voor overlijden
Ook wordt voorgesteld de 180 dagenfictiebepaling zo aan te passen dat schenkingen die zijn gedaan binnen 180 dagen voor het overlijden van de erflater geacht worden niet alleen meer voor de toepassing van de erfbelasting, maar ook voor de toepassing van de schenkbelasting krachtens erfrecht door het overlijden van die erflater te zijn verkregen. Daarmee is geen sprake meer van een schenking voor de Successiewet. Hierdoor is het indienen van een aangifte schenkbelasting door de verkrijger, het vaststellen van een aanslag schenkbelasting door de inspecteur en verrekening van betaalde schenkbelasting met de erfbelasting niet meer nodig.

Gelijkstelling biologische kinderen met juridische kinderen
Daarnaast wordt voorgesteld om kinderen die niet in familierechtelijke betrekking tot hun biologische ouder staan voor de heffing van schenk- en erfbelasting gelijk te stellen met kinderen die wel in familierechtelijke betrekking tot hun biologische ouder staan. Deze gelijkstelling van biologische kinderen geldt voor zowel de tarieven als de vrijstellingen.

Aangiftetermijn erfbelasting 20 maanden
Verder wordt voorgesteld de aangiftetermijn erfbelasting te verlengen van 8 naar 20 maanden na het overlijden. Ook het startmoment van het berekenen van de belastingrente bij de erfbelasting wordt aangepast van 8 naar 20 maanden na overlijden. Tot slot wordt de leegwaarderatio-regeling voor de waardering aangepast.

Hoe verder?
Het pakket Belastingplan 2026 bestaat uit diverse wetsvoorstellen. De commissie voor Financiën van de Tweede Kamer gaat de wetsvoorstellen nu schriftelijk behandelen, zodat de Kamer deze half november plenair kan bespreken. Hierna kan de Eerste Kamer ermee aan de slag.

Het kabinet heeft ter consultatie het concept van de Fiscale verzamelwet 2027 gepubliceerd. Daarin wordt onder meer voorgesteld om vanaf 1 januari 2027 de waarderingsregels van artikel 21 lid 5 SW e.v. te beperken tot woningen die krachtens erfrecht worden verkregen. Dit betekent dat voor de heffing van schenkbelasting een woning zal worden gewaardeerd conform de hoofdregel in artikel 21 lid 1 SW, ofwel de waarde in het economische verkeer.
Sinds 2010 wordt de WOZ-waarde gebruikt om de waarde te bepalen van een woning die krachtens erfrecht of schenking is verkregen. Inmiddels is gebleken dat deze waardering bepaalde nadelen heeft zoals de mogelijkheid voor constructies bij de schenkbelasting.